Hangi İşletmeler Risk Değerlendirmesi Yaptırmalıdır?

İş dünyasında en çok yanılgıya düşülen konulardan biri, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kurallarının ve risk analizlerinin sadece devasa fabrikaları, tersaneleri veya ağır sanayi kollarını kapsadığı düşüncesidir. Oysa günümüz yasal mevzuatları ve modern iş yeri yönetim modelleri, güvenlik kalkanını en küçük işletmeden en büyüğüne kadar herkes için zorunlu kılmaktadır.

Peki, yasal ve kurumsal sınırlar tam olarak nerede başlıyor? Hangi işletmeler risk değerlendirmesi yaptırmalıdır? Hem yasal cezalarla karşılaşmamak hem de Google botlarının aradığı teknik ve net yanıtları sunmak için bu konuyu tüm detaylarıyla, en anlaşılır şekilde mercek altına alalım:

1. Yasal Olarak Net Kural: Çalışan Sayısı 1 Bile Olsa Zorunlu!

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, bu konuda hiçbir açık kapı bırakmamaktadır. Türkiye'de kamu veya özel sektör ayrımı olmaksızın, çalışan sayısı ve tehlike sınıfı fark etmeksizin tüm işletmeler risk değerlendirmesi yaptırmakla yükümlüdür.

• Bir apartman dairesinde sadece tek bir sekreteri olan bir avukatlık ofisi,
• Sadece 1 kuryesi olan bir mahalle eczanesi veya restoran,
• Tek bir personeli olan bir apartman yönetimi (apartman görevlisi / kapıcı varsa) yasal olarak bu raporu hazırlatmak zorundadır.

2. Tehlike Sınıflarına Göre İşletme Grupları

İşletmeler yaptıkları işin niteliğine göre üç temel tehlike sınıfına ayrılır ve her sınıfın risk değerlendirmesini yenileme periyodu (süresi) farklıdır:

• Az Tehlikeli İşletmeler (En geç 6 yılda bir): Ofisler, perakende mağazaları, eczaneler, avukatlık büroları, yazılım ajansları, muhasebe ofisleri ve okullar bu gruptadır.
• Tehlikeli İşletmeler (En geç 4 yılda bir): Restoranlar, gıda üretim tesisleri, kuaförler, diş klinikleri, tekstil atölyeleri, lojistik depolar ve oto tamirhaneleri bu sınıfa girer.
• Çok Tehlikeli İşletmeler (En geç 2 yılda bir): İnşaat şantiyeleri, maden ocakları, hastaneler, tersaneler, kimya fabrikaları, dökümhaneler ve metal şekillendirme tesisleri bu gruptadır.

3. Risk Değerlendirmesi Yaptırmayan İşletmeleri Ne Bekliyor?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri tarafından yapılan habersiz veya şikayete bağlı denetimlerde, geçerli bir risk analizi raporu sunamayan işletmelere çok ağır idari para cezaları uygulanır.
Üstelik bu ceza tek seferlik değildir; risk değerlendirmesinin yapılmadığı her ay için katlanarak (ceza her ay yenilenerek) uygulanmaya devam eder. Olası bir iş kazası durumunda ise risk analizi yaptırmamış bir işveren, mahkeme karşısında doğrudan "asli kusurlu" sayılarak cezai sorumluluk altına girer.

4. Sadece Yasal Zorunluluk mu, Yoksa Kurumsal İhtiyaç mı?

Risk değerlendirmesini sadece müfettiş korkusuyla yapılan bir "evrak işi" olarak görmek büyük bir vizyonsuzluktur. Bu süreç, işletmelerin finansal sigortasıdır:

• Ofislerde: Bilgisayar başında oturan personelin duruş bozuklukları (ergonomik riskler), kaygan zeminler, yangın tüplerinin eksikliği tespiti,
• Üretim Tesislerinde: Makine koruyucularının eksikliği, elektrik kaçakları, kimyasal soluma riskleri tespiti yapılır.
  Tehlikelerin önceden belirlenmesi; iş gücü kaybını önler, sigorta prim maliyetlerini düşürür ve kurumsal markanızın itibarını korur.

Şansa Bırakmayın, Riskinizi Yönetin

Özetle; eğer bir vergi numaranız veya şirketiniz varsa ve yanınızda en az 1 kişi bile çalıştırıyorsanız (veya siz bir şirketin çalışanıysanız), o iş yerinde risk değerlendirmesi yapılması kesinlikle zorunludur. Şirketinizin geleceğini, çalışanlarınızın can güvenliğini ve kazancınızı tesadüflere veya ceza risklerine bırakmayın. Alanında uzman bir Ortak Sağlık Güvenlik Birimi (OSGB) ile iş birliği yaparak risk analizinizi hemen hazırlatın, güvenli büyümenin tadını çıkarın.